๒. ภรณีนักษัตร

ตำนานดาวฤกษ์ทั้ง ๒๗ นักษัตร

๒. ภรณีนักษัตร

มหัทธโนฤกษ์

ดาวก้อนเส้า กับตำนานพระมเหสีผู้ถูกใส่ร้าย และพระราชโอรสที่รอดชีวิตอยู่ในไหกลางแม่น้ำ

เรื่องราวของดาวภรณีต่อเนื่องจากตำนานดาวอัศวิณี เพราะตัวละครสำคัญคืออาจารย์ผู้สอนวิชาแปลงกายให้แก่บุตรเศรษฐี

เมื่ออาจารย์ผู้นั้นสิ้นชีวิตลง ตามตำนานกล่าวว่าได้กลับมาเกิดเป็นหญิงสาวผู้มีรูปโฉมงดงามชื่อภรณี อาศัยอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของพระนครแห่งหนึ่ง พระราชาทอดพระเนตรเห็นก็เกิดความสิเนหา จึงรับเข้าพระราชวังและแต่งตั้งเป็นพระมเหสี ต่อมาไม่นานนางก็ตั้งครรภ์

ความโปรดปรานที่ภรณีได้รับกลับทำให้นางสนมจำนวน ๒๐๐ คนเกิดความริษยา จึงร่วมกันติดสินบนราชปุโรหิต เพื่อให้พวกตนมีอำนาจดูแลการประสูติของพระมเหสี

เมื่อภรณีประสูติพระราชโอรส นางสนมเหล่านั้นกลับใส่ร้ายว่าเด็กเป็นบุตรอัปมงคล พระราชาทรงหลงเชื่อ จึงขับภรณีออกจากพระราชวัง ส่วนนางสนมก็นำพระราชโอรสใส่ไหแล้วถ่วงลงแม่น้ำ

ภรณีต้องระหกระเหินออกจากพระนคร ก่อนจะได้รับความช่วยเหลือจากหญิงม่ายผู้หนึ่งซึ่งยอมให้นางอาศัยอยู่ด้วย ขณะเดียวกัน ชาวประมงทอดแหได้ไหใบหนึ่งขึ้นมาจากแม่น้ำ แต่ไม่สามารถเปิดได้ เพราะมีเทวดาคอยพิทักษ์รักษาเด็กอยู่

เมื่อชาวประมงนำไหไปถวายพระราชา ก็ไม่มีผู้ใดเปิดได้เช่นกัน คืนนั้นพระราชาทรงพระสุบินว่า พระราชโอรสของพระมเหสีภรณียังมีชีวิตอยู่ในไห และมีเพียงมารดาของเด็กเท่านั้นที่จะเปิดไหได้

พระราชาจึงประกาศตามหาภรณี พร้อมตั้งรางวัลทองคำ ๑,๐๐๐ ตำลึงแก่ผู้แจ้งที่อยู่ของนาง เมื่อภรณีทราบข่าว ก็ให้หญิงม่ายผู้มีพระคุณไปรับรางวัล และแจ้งเงื่อนไขว่าหากประสงค์ให้นางกลับพระราชวัง ต้องปูทางจากบ้านหญิงม่ายไปถึงพระราชปราสาทด้วยผ้าอันมีค่า พร้อมทำหลังคาผ้าและประดับทางด้วยเครื่องหอมและสิ่งมงคล

พระราชาทรงยินยอมทุกประการ ภรณีจึงกลับเข้าพระราชวังและเปิดไห นำพระราชโอรสออกมาได้ พระราชาทรงปีติยินดีและประกาศว่าพระราชโอรสองค์นี้จะได้สืบราชสมบัติในภายหน้า

ภรณีไม่เก็บทรัพย์สินที่ได้รับไว้เพื่อตนเองทั้งหมด แต่ให้นำเครื่องประดับไปใช้ขุดบ่อน้ำ สร้างศาลาและเสนาสนะสำหรับนักบวช มอบผ้าแก่บิดามารดา และมอบผ้าปูทางให้หญิงม่ายผู้เคยช่วยเหลือตน

เมื่อภรณีสิ้นชีวิต เทวดาจึงนำเรื่องราวมาผูกเป็นดาวภรณี มีดาว ๓ ดวง เรียงเป็นรูปสามเหลี่ยมคล้ายก้อนเส้า

ความหมายทางโหราศาสตร์

ภรณีเป็นนักษัตรลำดับที่ ๒ มีตำแหน่งตั้งแต่ ๑๓ องศา ๒๐ ลิปดา ถึง ๒๖ องศา ๔๐ ลิปดาในราศีเมษ จัดอยู่ในหมวดมหัทธโนฤกษ์

คำว่ามหัทธโนหมายถึงผู้มีทรัพย์มาก จึงสัมพันธ์กับความมั่งคั่ง การเพิ่มพูนทรัพย์สิน และการสร้างฐานะให้มั่นคง

ในตำราฤกษ์บนมีนิทานเกี่ยวกับโคษกุมารผู้ได้สมบัติเศรษฐีถึง ๘๐ โกฏิ จึงนำมาผูกคำพยากรณ์เกี่ยวกับผู้ที่แม้เกิดมายากจนก็อาจได้รับความมั่งคั่ง

คติธรรมจากตำนาน

เรื่องนี้แสดงความแตกต่างระหว่างการใช้ทรัพย์สินเพื่อทำร้ายผู้อื่นกับการใช้ทรัพย์สินเพื่อสร้างประโยชน์ นางสนมใช้ทรัพย์ติดสินบนราชปุโรหิต แต่ภรณีนำทรัพย์ไปสร้างบ่อน้ำ ศาลา และตอบแทนผู้มีพระคุณ

ทรัพย์สินจึงมีคุณค่าหรือโทษตามเจตนาและวิธีใช้ ทั้งยังเตือนถึงความอดทนต่อการถูกใส่ร้าย และการไม่ลืมบุคคลที่เคยช่วยเหลือยามทุกข์ยาก